>> Chuẩn mực về phụ nữ có thay đổi? - Kỳ 2

>> Chuẩn mực về phụ nữ có thay đổi? - Kỳ 3

Trong quá trình đổi mới kinh tế - xã hội theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, những chuẩn mực phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam nói riêng và các giá trị chuẩn mực của người Việt Nam nói chung đang biến đổi theo hai chiều hướng tích cực và tiêu cực. Một trong những xu hướng biến đổi chuẩn mực phẩm chất của phụ nữ là chuyển trọng tâm các giá trị phẩm chất đạo đức nặng về tinh thần sang kinh tế. Nếu xét riêng về góc độ tiêu cực thì một số giá trị tốt đẹp về phẩm chất, đạo đức của phụ nữ Việt Nam có phần bị mai một; quan niệm về các giá trị đạo đức truyền thống đang dần bị phai mờ trong nhận thức và lối sống của một bộ phận phụ nữ. Nhưng bên cạnh đó sự biến đổi tiêu cực đó là những thay đổi về chuẩn mực đạo đức có ý nghĩa tích cực, phù hợp với thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Chuẩn mực người phụ nữ trong thời phong kiến

Trong lễ giáo xưa, khi nói tới người phụ nữ, xã hội thường lấy tam tòng (tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử); tứ đức (công, dung, ngôn, hạnh) làm chuẩn mực để đối chiếu, đánh giá phẩm chất của họ.

Công: 

Là công việc, có nghĩa là biết làm việc, bao hàm cả tài hoa, khéo léo, trí tuệ, có tư duy, rèn luyện thành thục. Trước kia, người phụ nữ đạt chuẩn mực “công” là phải biết quán xuyến việc chi tiêu gia đình, lo tề gia nội trợ, thêu thùa may vá…… biết nhập gia tùy tục. Có trách nhiệm trong việc nối dõi tông đường.

Dung: 

Là diện mạo, dáng dấp thể hiện ra bên ngoài qua gương mặt, thân hình; là cái nết thể hiện qua cách ứng xử, nói cười, làm ăn; và cũng là vẻ đẹp của sự hài hòa giữa hình thức và tâm hồn. Với người xưa phụ nữ đạt được tiêu chuẩn “dung”: phải liễu yếu đào tơ, đi nhẹ như lướt, e lệ, khép nép, không được mặt ủ mày chau, không được cau có bẳn gắt. Dung mạo phải tươi tắn, sáng sủa, kể cả lúc bị chồng quát mắng…..

Phụ nữ ngày xưa liễu yếu đào tơ, đi nhẹ như lướt,

e lệ, khép nép (Ảnh: internet)

Ngôn: 

Vừa mang nghĩa “thuyết” tức là ý tưởng, trí tuệ, vừa mang nghĩa “thoại” tức là lời ăn tiếng nói. Đàn bà con gái thì lời ăn tiếng nói phải ngọt ngào, dịu hiền, khi nói phải biết thưa gửi, phải biết lúc nào được nói, lúc nào thì không, phải biết những điều nên nói hay không nên nói.

Hạnh: 

Là phẩm giá, đức hạnh. Người phụ nữ đức hạnh tức là người phải chịu thương, chịu khó gánh vác việc nhà chồng, thủy chung vô điều kiện và vĩnh viễn với chồng cho dù chồng không còn nữa (theo đạo tam tòng).

Sự biến đổi “tứ đức” phù hợp với thời đại

Trải qua quá trình phát triển của xã hội, có những giá trị, chuẩn mực không còn phù hợp với xã hội hiện đại. Tuy nhiên, sự phát triển luôn gắn liền với tính kế thừa. Trong thực tế, bất cứ xã hội văn minh nào cũng cần có nề nếp, kỷ cương và những chuẩn mực đạo đức lành mạnh, phù hợp với xã hội đó. Con người trong xã hội hiện đại ngày nay cũng phải biết rèn luyện để có lối sống theo chuẩn đạo đức, kế thừa truyền thống tốt đẹp bao đời của dân tộc Việt Nam.

Công  

Vì vừa làm công tác xã hội, vừa lo việc gia đình, nên phụ nữ không chỉ khéo quán xuyến việc nhà, mà còn phải biết sắp xếp công việc sao cho hợp lý. Làm việc gì cũng cần sự cẩn thận, chu đáo. Phải có đầu óc tổ chức cả trong công việc gia đình. Phải biết nuôi con khỏe, dạy con ngoan. “Đảm việc nhà, giỏi việc nước”. Ngoài ra, công ngày nay còn có nghĩa: phải có nghề nghiệp ổn định và làm tốt nghề đó. Làm tốt công việc của mình sẽ giúp người phụ nữ tự tin, khẳng định được khả năng của mình, đóng góp được tài năng, trí tuệ cho xã hội và đóng góp kinh tế cho gia đình.

Phụ nữ hiện đại có đầu óc tổ chức sắp xếp

cả công việc xã hội lẫn gia đình (Ảnh: internet)

Dung

Không chỉ là nét đẹp “yểu điệu thục nữ, liễu yếu đào tơ” mà còn khỏe và đẹp. Khỏe để lao động tốt, để giữ gìn hạnh phúc gia đình và để sinh ra những đứa con thông minh khỏe mạnh. “Dung” – nét đẹp nữ tính, gọn gàng, tinh tế trong cách ăn mặc, trang điểm, là vẻ mặt tươi tắn, phong thái, cởi mở, hòa nhã, thân mật, chân thành và biết khiêm nhường. Ăn mặc thời trang nhưng cũng phải phù hợp với môi trường sống, môi trường làm việc.

Ngôn  

Lời nói có duyên bao giờ cũng gây được thiện cảm với người nghe. Lời nói dịu dàng, giọng nói nhẹ nhàng êm ái có sức thuyết phục rất lớn khi dạy bảo con cái, khi khuyên nhủ chồng và cả khi dàn xếp công việc xã hội, thương lượng trong kinh doanh. Ngày nay, chữ “ngôn” còn đòi hỏi người phụ nữ không chỉ nói năng lịch thiệp, mà rất cần sự thẳn thắng, mạnh dạn, dám đấu tranh chống lại sự bất công, bất bình đẳng trong quan hệ gia đình và ngoài xã hội. Lời nói, ngôn ngữ của người phụ nữ càng giàu nữ tính, càng mềm mại,dịu dàng, càng tinh tế và chọn lọc thì sức thuyết phục càng lớn. Bên cạnh đó, người phụ nữ thời nay để thành đạt cả trong cuộc sống lẫn trong sự nghiệp cần phải có khả năng ứng xử duyên dáng, thông minh, có tầm hiểu biết sâu sắc và tâm hồn trong sáng.

Người phụ nữ hiện đại luôn biết cách ứng xử khéo léo

trong gia đình và cả ngoài xã hội (Ảnh: internet)

Hạnh

Tuy không xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử, nhưng đức hạnh của người phụ nữ Việt Nam muôn đời vẫn là yêu chồng, thương con, giàu đức hy sinh, son sắt thủy chung trong hôn nhân, tình yêu chân thành như nhất, không bị cám dỗ vào cuộc sống đua đòi. Người phụ nữ sống cần kiệm, biết hy sinh và có lòng vị tha, độ lượng, phải có ước mơ, có lương tâm và hoài bão trong nghề nghiệp và biết nổ lực để biến ước mơ, hoài bão ấy trở thành hiện thực. Không những thế, họ còn phải có lòng nhân ái, chia ngọt sẻ bùi với mọi khổ đau, bất hạnh, phải có tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng, gia đình và với cả bản thân.

Ngày nay, phụ nữ Việt Nam không chỉ là người của gia đình mà còn là của xã hội. Họ tham gia trong lĩnh vực chính trị, văn hóa và khoa học…. Không chỉ trong nước mà còn cả với nước ngoài. Khoảng cách, vai trò giữa nam giới và phụ nữ rút ngắn dần và nội dung của chuẩn mực công, dung, ngôn, hạnh trong xã hội hiện đại có sự thay đổi. Song sự thay đổi dựa trên sự kế thừa và phát huy thêm những giá trị cao quý để phù hợp với thời đại. Và với người phụ nữ Việt Nam, những phẩm chất tốt đẹp xưa vẫn cần được lưu giữ và phát triển.

** Gửi bài viết của bạn về phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tại đây. Độc giả vui long chú thích từng ảnh.

Nhu Mi - e-info