Kinh thành Huế đã được các triều vua lên kế hoạch và tiến hành xây dựng vào năm 1805, kéo dài đến năm 1832 mới hoàn tất. Trong 27 năm ấy, có năm làm, có năm nghỉ, và thường chỉ làm vào mùa nắng ráo trong năm . Địa điểm tọa lạc của Kinh thành Huế nguyên đã được các chúa Nguyễn chọn làm chủ phủ của Đàng trong từ năm 1687 đến năm 1775, rồi sau đó nhà Tây Sơn dùng làm kinh đô của cả nước từ năm 1788 đến năm 1801.   Kinh thành xây dựng quy mô và rộng lớn hơn sau khi Nguyễn Phúc Ánh chiếm lại Phú Xuân và lên ngổi Hoàng đế với niên hiệu Gia Long, địa điểm này lại được chọn để xây dựng thành một kinh đô với quy mô to lớn hơn. Từ năm 1803, chính vua Gia Long và các quan viên trong Giám Thành Vệ, như Nguyễn Văn Yến, Đỗ Phúc Thạnh, Nguyễn Học, Nguyễn Thông, Trương Việt Súy, đã đi khảo sát địa thế, thiết kế mặt bằng và đưa ra kích thước và cách thức để  xây dựng. Họ dựa vào phương pháp kiến trúc thành lũy của Vauban để thực hiện.  

Trong đợt thi công đầu tiên vào mùa hè năm 1805, khoảng 3 vạn dân và lính đã được huy đông từ các tỉnh miền Trung về Huế để ngăn sông, đào hào và đắp lên một cái thành sơ khởi bằng đất. Người ta ngăn chặn và đắp lấp một số đoạn của hai chi lưu bên tả ngạn sông Hương là sông Kim Long và sông Bạch Yến, đồng thời lợi dung một số khúc sông còn lại để làm các hồ và hai con kên: một ở trong thành là Ngự Hà và một ở ngoài thành là Hộ Thành Hà. Riêng Hộ Thành Hà dài 7 km, rộng trung bình 35m (đã được đào bằng tay).

Với những di tích lịch sữ triều Nguyễn còn bảo tồn đến ngày nay, người dân Huế có thể tự hào về một cố đô , một kinh thành với đỉnh cao dấu ấn kiến trúc kinh thành mang đậm sắc màu Việt Nam.

Hoàng Kim - E-info