Singgapore có môi trường kinh doanh mở, tham nhũng thấp, minh bạch tài chính cao, giá cả ổn định, và là một trong những nước có GDP bình quân đầu người cao nhất thế giới. Xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng điện tử và hóa chất và dịch vụ là nguồn cung cấp chính cho thu nhập kinh tế và mua được các nguồn tài nguyên thiên nhiên và hàng chưa gia công mà trong nước không có.

Trung tâm tài chánh thương mại Singapore có tầm cở Quốc tế. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Do vậy có thể nói Singapore dựa hoàn toàn vào nền kinh tế mở bằng việc mua các hàng hóa chưa gia công và chế biến chúng để xuất khẩu. Singapore cũng có một hải cảng chiến lược, có thể cạnh tranh với các nước láng giềng để thực hiện các hoạt động buôn bán, xuất nhập khẩu.

 Singapore là trung tâm mua sắm lý tưởng đối với khách du lịch Quốc tế. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Thành phố hải cảng của Singapore là một trong những nơi bận rộn nhất trên thế giới, vượt xa Hong Kong và Thượng Hải. Thêm vào đó, thành phố hải cảng của Singapore có cơ sở hạ tầng tốt và lực lượng lao động có tay nghề cao nhờ các chính sách giáo dục của đất nước trong việc đào tạo kỹ nghề cho công nhân, nó cũng là nền tảng cho việc phát triển kinh tế của đất nước.

Singapore từng được tôn vinh là một trong “Bốn con Rồng châu Á”  về phát triển kinh tế. Sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ thế giới, kinh tế Singapore bị sụt giảm, nhưng với phương châm “Doanh nghiệp mạnh, đất nước giàu”, kinh tế  đã nhanh chóng phục hồi và có tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất thế giới năm 2010.   

Năm 2010, tốc độ tăng trưởng GDP của Singapore đạt 14,7%, vượt Trung Quốc trở thành nước có mức tăng trưởng cao nhất thế giới. Thủ tướng Lý Hiển Long nói: “Tốc độ tăng trưởng này chứng minh kinh tế Singapore vẫn rất năng động, nên đã nhanh chóng vượt qua thời kỳ đen tối, trở lại quỹ đạo phục hồi và phát triển. Các doanh nghiệp Singapore đã có công đóng góp rất lớn cho sự phát triển kinh tế đất nước.”

Nhà báo Lưu Hoàng Vân và Xuân Thái trong chuyến công tác tại Singapore. Ảnh: Kinh Quốc Einfo

Báo cáo của Ủy ban chiến lược kinh tế Singapore (ESC) công bố đầu tháng 6/2011 cho biết với đà tăng trưởng kinh tế hiện nay, mục tiêu 10 năm tới của Singapore sẽ tập trung vào 7 chiến lược lớn, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai. ESC cho biết vấn đề lớn nhất hiện nay là vấn đề thiếu nhân lực và năng suất lao động chưa cao. Nếu năng suất lao động tăng lên từ 2% tới 3%, kinh tế Singapore  sẽ tăng trưởng thêm từ 3% tới 5%.

ESC cho biết 7 chiến lược lớn nói trên tập trung vào 3 trọng điểm sau:

Một là nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật và quản lý của các ngành, xây dựng một cơ chế chung toàn quốc, đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục và bồi dưỡng tay nghề cho công nhân viên các doanh nghiệp, từ đó làm các doanh nghiệp có nhiều nhân tài quản lý và kinh doanh.

Hai là nâng cao năng lực phát triển của các doanh nghiệp, nắm chắc thời cơ, đưa các doanh nghiệp loại vừa trong thời gian từ 5 -10 năm tới vươn lên hàng đầu thế giới, trở thành đầu tàu trong các doanh nghiệp Châu Á.

Ba là xây dựng Singapore thành “đô thị toàn cầu”, thu hút nhân tài các nước, đồng thời tăng cường đầu tư bồi dưỡng nhân tài trong nước.

ESC nhấn mạnh chỉ có làm cho doanh nghiệp mạnh thì đất nước mới phát triển và thịnh vượng và kinh tế mới có thể tăng trưởng cao bền vững.

Báo chí Singapore năm 2011 cho  biết Bộ lao động, Cục phát triển kinh tế và Đại học quản trị kinh doanh Singapore đã cùng nhau phối hợp lập “Chương trình bồi dưỡng đào tạo nhân tài kinh doanh” nhằm giúp các doanh nghiệp nâng cao trình độ năng lực quản lý và tầm nhìn chiến lược để cạnh tranh trên thị trường thế giới. Khóa đầu tiên khai mạc trong năm nay có sự tham gia của 26 chủ doanh nghiệp và quản trị kinh doanh. Phụ trách giảng dạy là các giáo sư kinh tế, thương mại của  Đại học Cambridge.

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp Singapore đã trở thành công ty xuyên quốc gia, nhất là ở Châu Á, nhưng trình độ quản lý kinh doanh của Ban lãnh đạo doanh nghiệp chưa theo kịp  sự phát triển này. Giám đốc Cục phát triển kinh tế Singapore Diệp Thành Xương nói: “Chương trình này rất quan trọng, giúp các chủ doanh nghiệp Singapore tiến gần trình độ quản lý  tiên tiến thế giới. Thời gian tới, chủ doanh nghiệp các nước trong khối ASEAN và Châu Á sẽ tham gia chương trình huấn luyện này. Bởi vì, doanh nghiệp có mạnh thì đất nước mới phát triển bền vững”.

Báo chí Sinhgapore dẫn báo cáo của Cơ quan theo dõi sáp nhập xí nghiệp và đầu tư công bố năm 2011 cho biết với sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp, hoạt động thu mua và sáp nhập xí nghiệp để trở thành các tập đoàn kinh tế lớn. Năm 2010 hoạt động này đã đạt kim ngạch 71,1 tỷ USD, tăng 35,9%. Singapore, Thái Lan, Malaysia dẫn đầu và đã sáp nhập được nhiều công ty lớn - nhất là công ty tài chính, chứng khoán, ngân hàng của các nước thế giới và khu vực.

Với sự phát triển mạnh mẽ, thời gian qua Singapore đã vươn sang khu vực Nam Á, điển hình là hợp tác kinh tế buôn bán với Ấn Độ. Quan chức trong Bộ Công thương Singapore cho biết kể từ năm 2005 khi hai bên ký kết Hiệp định hợp tác kinh tế toàn diện tới nay, đầu tư của Singapore sang Ấn Độ tăng gấp 3 lần, đạt 13 tỷ đôla Singapore (SGD), trở thành nước đầu tư lớn thứ hai ở Ấn Độ. Kim ngạch buôn bán hai nước năm 2010 đạt 30 tỷ SGD.
 
 

Singapore là Trung tâm Tài chánh có tầm cở Quốc tế. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Doanh nghiệp phát triển mạnh đã lôi kéo kinh tế đất nước phát triển và nhiều người trở nên giàu có. Báo cáo năm 2011 của hãng tư vấn The Boston Consulting Group cho biết tính theo tỷ lệ, Singapore là nước có nhiều phú ông và chủ doanh nghiệp giàu có nhất thế giới, chiếm tới 16% trong khi đó của Thụy Sĩ là 9,9%, Hồng Kông là 8,7%. Mỹ tuy có nhiều chủ doanh nghiệp là “phú ông đại gia”, nhưng tỷ lệ so với dân số chỉ có 4,5% đứng thứ 7 thế giới.

Điều này cho thấy các doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ đã góp phần quan trọng thúc đẩy đất nước phát triển và trở nên thịnh vượng.

Vai trò lãnh đạo đất nước của đảng cầm quyền tại Singapore tuy không được ghi rõ trong Hiến pháp, nhưng cương lĩnh hành động của PAP về bản chất không khác gì mục tiêu Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra: “PAP là một phong trào quốc gia tận tụy phục vụ đất nước vì sự thịnh vượng của người dân Singapore”.

Có lẽ vì thế trong suốt hơn 50 năm qua, PAP luôn luôn được đa số người dân Singapore tín nhiệm và chiến thắng trong các cuộc bầu cử quốc hội tiến hành 5 năm một lần. Chính phủ mới được hình thành từ các nghị viên trúng cử, Thủ tướng là người đứng đầu nội các và chịu trách nhiệm giải trình trước Quốc hội.
Công thức thành công của Singapore thật ra không có gì bí hiểm. Những người tham gia guồng máy quản trị của quốc gia phải là những tài năng đã được khẳng định, được người dân tín nhiệm và tin tưởng.

Tài năng luôn được tôn trọng ở đảo quốc này. Theo Điều 44 của Hiến pháp, một công dân Singapore muốn trở thành đại biểu Quốc hội (ĐBQH) cũng không có gì khó khăn: “Trên 21 tuổi, có mặt trên lãnh thổ Singapore vào thời điểm ứng cử, có khả năng tham gia vào nghị trình Quốc hội; nếu không bị thương tật mù lòa thì có khả năng đọc và viết một trong bốn ngôn ngữ chính thức của Singapore là tiếng Anh, Hoa, Mã Lai và Ấn Độ”.

Hiến pháp Singapore còn “thoáng” đến nỗi cho ứng viên đối lập (mặc dù thua trong kỳ bầu cử) nhưng đạt phiếu bầu cao nhất cũng được trở thành ĐBQH bán chính thức (NCMP). Các NCMP này có quyền tham gia nghị trường nhưng không được biểu quyết các vấn đề liên quan đến ngân sách.

Singapore là Trung tâm văn hóa kinh tế phương Đông. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Ngoài ra, Hiến pháp Singapore còn có cơ chế cho phép mỗi nhiệm kỳ Quốc hội có 9 ĐBQH được chỉ định (NMP), không cần qua bầu cử nhưng là những cá nhân đã thành đạt trong các lĩnh vực đa dạng trong xã hội như luật sư, giáo sư, nhà kinh doanh, nghệ sĩ và cả hoa hậu. Các NMP này chỉ có nhiệm kỳ 2 năm và có thể được gia hạn nếu tiếp tục chứng tỏ khả năng đóng góp vào hoạt động của Quốc hội.

Lắm lúc người dân Singapore không hoàn toàn đồng ý với cách điều hành của Quốc hội, bởi lẽ hầu như đề nghị nào của Chính phủ cũng được Quốc hội thông qua, theo cách nói của giới chuyên môn phía hành pháp có vẻ như luôn lấn lướt phía lập pháp. Người dân Singapore cũng cảm thấy bực mình vì lương của bộ trưởng không có vị nào dưới 1 triệu đô la Singapore (SGD) mỗi năm, còn lương của ĐBQH chính thức hay bán chính thức (NCMP) cũng trên 15.000SGD mỗi tháng.

 
Đặc trưng các khu phố Tàu truyền thống. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Những thử thách và hiệu quả công việc là tiêu chí trong lãnh đạo quốc gia. Nhìn vào guồng máy Quốc hội và Chính phủ Singapore toàn những người có trình độ học vấn cao, người ta dễ lầm tưởng bằng cấp là tiêu chí quyết định nhân tài. Nhưng thật ra bằng cấp chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ, vì đối với đảo quốc bé nhỏ không có tài nguyên thiên nhiên và hơn phân nửa nguồn nước phải nhập khẩu từ Malaysia, thì nhân tài chỉ có thể được thừa nhận nếu như người này đã qua thực tiễn, chứng tỏ được năng lực và tạo ra giá trị mới cho cộng đồng và xã hội.

Nguyên tắc trui rèn trong thực tiễn và chứng tỏ được năng lực đã giúp bộ máy Nhà nước Singapore giải quyết được nhiều vấn đề tế nhị, trong đó có cả chuyện “con ông cháu cha”, cụ thể là trường hợp Lý Hiển Long, con trai trưởng của vị cha già lập quốc Lý Quang Diệu.

Năm 2004, ông Lý con lúc đó đang ở cương vị Phó Thủ tướng được tiến cử làm Thủ tướng thay người tiền nhiệm là ông Goh Chok Tong. Tuy nhiên tài năng của ông Thủ tướng mới mang họ Lý chỉ được khẳng định sau khi PAP tiếp tục chiến thắng trong kỳ bầu cử quốc hội năm 2006 và kinh tế Singapore tăng trưởng ổn định, thậm chí mạnh hơn sau khi vượt qua khủng hoảng.

 
Khu du lịch Santosa Singapore có tầm cở Quốc tế. Ảnh: Tấn Đức Einfo

 
Ngoài Thủ tướng đương nhiệm, họ Lý còn có thêm ông Lý Hiển Dương, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn nước giải khát Fraser and Neave; bà Lý Vĩ Linh, Giám đốc Trung tâm Thần kinh học Singapore và người làm hao tốn giấy mực của báo chí nhất là bà phu nhân Thủ tướng Ho Ching làm Tổng giám đốc Tập đoàn Temasek.

Đáng ghi nhận là cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu không ngại ngùng khi được phóng viên nước ngoài cắc cớ đặt câu hỏi về những thành viên trong dòng tộc họ Lý tại một số cuộc phỏng vấn. Ông khẳng định những người này được thăng tiến nhờ tài năng thực sự và họ được thực tiễn chứng minh trong định nghĩa tiếng Anh với từ Mecritocracy.

Bộ máy nhà nước Singapore không phải lúc nào cũng vận hành trơn tru, thỉnh thoảng cũng gặp một số “sự cố”, thậm chí cả tham nhũng hay biển thủ công quỹ của một vài con sâu. Tuy nhiên, không người dân Singapore nào nghi ngờ tính liêm khiết của bộ máy nhà nước. Cần lưu ý là trong suy nghĩ của người Singapore, lòng tin không phải là một cái gì cho sẵn mà phải giành được. Có thể nói không ngoa: Singapore là một trong rất ít quốc gia trên thế giới mà ĐBQH định kỳ tiếp dân hàng tuần để lắng nghe và giải quyết những nguyện vọng thiết yếu của người dân. Ai đó nói Singapore làm được điều này vì đây là một quốc gia nhỏ nên dễ quản lý, nhưng không nên quên đảo quốc này có rất nhiều sắc tộc, tôn giáo; vị trí địa lý Singapore ở ngay cạnh 2 quốc gia Hồi giáo đông dân là Indonesia và Malaysia.

Trung tâm giải trí Singapore. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Lòng tin vào thể chế và hoạt động guồng máy nhà nước của người dân thể hiện qua việc chấp hành luật pháp nghiêm minh từ đường phố cho đến khu dân cư, từ cộng đồng cho đến xã hội. Và nó còn thể hiện qua chỉ số chứng khoán, cách ứng xử của doanh nhân trong hoạt động kinh doanh. Thay cho lời kết bài viết Singapore là đất nước có nền kinh tế mở và một nền luật pháp nghiêm túc được cụ thể hóa qua những tiêu chí thưởng và phạt dành cho nhân tài và tội phạm.

                                      Lưu Hoàng Vân Einfo