Thắt lưng buộc bụng! … người dân thêm khó khăn!

Ngày 11-2, Ủy ban Tài chính của Quốc hội Hy Lạp đã thông qua dự luật chấp nhận những điều kiện khắc nghiệt của Liên minh châu Âu (EU) để được nhận gói cứu trợ quốc tế lần thứ hai trị giá 130 tỷ EUR. Theo đó, chính sách thắt lưng buộc bụng sẽ được tăng cường hơn, trong đó có việc giảm thêm 22% mức lương tối thiểu.

Ngoài ra, EU còn yêu cầu Hy Lạp cắt giảm thêm chi tiêu trị giá 325 triệu EUR trong năm 2012 và yêu cầu lãnh đạo các đảng phái chính trị tại nước này tự cam kết bằng văn bản thực hiện đầy đủ chương trình cắt giảm chi tiêu và trợ cấp; tiến hành các cải cách cấu trúc nền kinh tế và quản lý hành chính. Nếu các điều kiện này được đáp ứng, EU sẽ nhóm họp và đưa ra quyết định cuối cùng vào ngày 15-2.

Biểu tình tại ngân hàng trung ương EU tại TP Frankfurt - Đức. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Hy Lạp (tỷ lệ nợ chiếm 160% GDP) có thể bị vỡ nợ vào ngày 20-3 tới, thời hạn bị buộc phải thanh toán 14,5 tỷ EUR trái phiếu đáo hạn.


 

Quảng trường Terreiro do Paco, Lisbon (Bồ Đào Nha) diễn ra biểu tình  Ảnh: AFP

Để thu về 26,5 tỷ EUR trong 5 năm tới, Chính phủ Áo ngày 10-2 đã thông qua gói biện pháp thắt lưng buộc bụng với mục tiêu cụ thể là hạn chế chi tiêu và tăng thuế. Những đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp là người nhận trợ cấp, lương hưu, riêng người lao động trong khu vực nhà nước cũng như người lao động sẽ phải chịu thêm gánh nặng vì nhiều sắc thuế.

Chính phủ Tây Ban Nha cũng ra quyết định giảm tối đa số tiền các ông chủ phải thanh toán cho người làm công khi kết thúc hợp đồng nhằm cải cách thị trường lao động. Tỷ lệ thất nghiệp ở Tây Ban Nha hiện lên tới gần 23% lực lượng lao động, gấp đôi mức trung bình của châu Âu.

Một số nhà phân tích cho rằng nguyên nhân một phần do phí thanh toán tối đa quá cao, khiến giới chủ hạn chế thuê nhân công hoặc do sự khác biệt lớn trong thị trường lao động giữa một bên là các hợp đồng dài hạn được thương lượng tập thể với mức thanh toán cao và một bên nhân công tạm thời không nhận được nhiều sự bảo hộ.

23 triệu người thất  nghiệp tại Châu Âu

Mới đây, nhật báo Les Échos về tài chính của Pháp đã đăng bài viết “Khủng hoảng trong kỷ nguyên đồng euro: 7 sai lầm tưởng như đùa” của cây bút Catherine Chatignoux chuyên trị mảng kinh tế-tài chính. Một trong những sai lầm được nhắc đến là lạm dụng chính sách kinh tế khắc khổ bằng cách thắt lưng buộc bụng. Một số diễn đàn của người lao động ở châu Âu nhận định rằng chính sách thắt lưng buộc bụng là cách các chính phủ buộc người lao động phải gánh chịu cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay.

 
Người biểu tình cắm trại tại ngân hàng trung ương EU tại  TP Frankfurt - Đức. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Tuần rồi, báo cáo của 13 nước thành viên EU về tình trạng gia tăng số người bị coi là khốn khó cho thấy, khoảng 25% dân số tại EU có nguy cơ lâm vào tình trạng nghèo đói hoặc không hội nhập được với xã hội. Số người nghèo ở những nước này tăng vọt so với năm 2009. Tây Ban Nha hiện ở mức 25,5% và Litva 33,4%. Hiện EU có tỷ lệ thất nghiệp cao kỷ lục với hơn 23 triệu người không có việc làm.

Ngày 12-2, phản ứng trước những điều kiện khắt khe của EU, hàng ngàn người dân Hy Lạp bãi công, đổ xuống đường biểu tình, phần lớn tập trung ở thủ đô Athens và thành phố phía Bắc Thessaloniki.

Trong một động thái khá bất ngờ, Liên đoàn cảnh sát Hy Lạp ngày 11-2 đã gửi thư đến nhiều cơ quan quan trọng của EU, đe dọa sẽ ra trát bắt giữ một số quan chức EU và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) có hành vi bất hợp pháp, can thiệp sâu vào việc gây áp lực để dẫn đến việc áp dụng chính sách thắt lưng buộc bụng, đẩy người dân vào tình trạng khốn khó.

 
Bày tỏ thái độ nói không với việc chống lại người dân Hy Lạp chính là cách để thể hiện tình đoàn kết với cả cộng đồng. Tuy nhiên, họ sẽ chỉ thực hiện nhiệm vụ của mình để bảo đảm an ninh cho chính người biểu tình.

Biểu ngữ phản đối  của người biểu tình  tại ngân hàng trung ương EU tại  TP Frankfurt - Đức. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Tại Bồ Đào Nha, người biểu tình đổ về thủ đô Lisbon để gia tăng áp lực với chính phủ nước này trong khi chỉ còn vài ngày nữa, EU, Ngân hàng Trung ương châu Âu và IMF sẽ đến Bồ Đào Nha để bàn về những điều kiện cứu trợ. Tổng Thư ký Tổng liên đoàn lao động Bồ Đào Nha Armenio Carlos cho biết có tới hơn 300.000 người tham gia cuộc biểu tình. Đây là cuộc biểu tình lớn nhất ở Lisbon trong 3 thập kỷ qua.

Theo các chuyên gia kinh tế hàng đầu trên thế giới thì: “Một đồng tiền chung chỉ có thể tồn tại khi tất cả các chính phủ hữu quan đồng lòng quyết định những vấn đề lớn. Nói cách khác, liên minh tiền tệ cũng phải là liên minh kinh tế… “. Đó là một thực tế cơ bản mà các chính phủ thành viên Eurozone đã phớt lờ trong thập kỷ đầu tiên của đồng euro. Trong khi người Đức tập trung vào tiền lương thấp và xuất khẩu mạnh mẽ, các nước Nam  Âu đã theo đuổi tiền lương cao và xao nhãng cạnh tranh quốc tế. Các mô hình kinh tế rất khác nhau và trên thực tế, đồng euro lại không hề góp phần hội nhập Châu Âu. Hiện thời, cả hai phía đều phải xem xét lại mô hình của mình.

Một lần nữa, các nhà lãnh đạo Châu Âu lại tụ họp trong một nỗ lực giải cứu đồng euro. Thủ tướng Đức Angela Merkel cố gắng thúc đẩy các biện pháp trừng phạt tự động đối với các nước mắc nợ thái quá, trong khi các chính phủ khác thì đang tính chuyện thành lập quỹ cứu trợ tài chính mới và Ngân hàng Trung ương Châu Âu có thể huy động nhiều tiền hơn cho các nước đang bị khủng hoảng.

 

Người biểu tình tụ tập  tại ngân hàng trung ương EU tại TP Frankfurt - Đức. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Tất cả những điều đó là cần thiết để ổn định đồng euro, nhưng vẫn là chưa đủ. Khi các biện pháp khẩn cấp bắt đầu hoạt động, vẫn có vấn đề mà các mô hình kinh tế khác nhau nói trên phải giải quyết. Đồng euro không thể giải quyết vấn đề này, nếu Đức tiếp tục có thặng dư thương mại cao và Nam Âu tiếp tục thâm hụt thương mại khổng lồ, xuất phát từ việc nhập khẩu nhiều hơn khả năng thanh toán.

Thâm hụt thương mại đồng nghĩa với nợ nần chồng chất và các khoản nợ lũy kế này cần được thanh toán, làm tăng thêm vấn đề của các nước mắc nợ thái quá. Gần đây, cựu Thủ tướng Đức Helmut Schmidt đã nêu bật điều này và nói rằng cần khắc phục tình trạng mất cân bằng nói trên, nếu không đồng euro sẽ chết yểu.

Điều đó có nghĩa là tiết kiệm là cần thiết, nhưng chưa đủ. Thắt lưng buộc bụng đồng nghĩa với việc người Hy Lạp và người Italy mua ít hàng hóa Đức hơn. Theo lô gíc của các mô hình kinh tế hiện hành, nước Đức sau đó sẽ buộc phải hạ thấp tiền lương. Trong trường hợp cực đoan, một vòng xoáy suy thoái kinh tế sẽ xuất hiện, với hàng triệu người bị mất việc, giống như thời cựu Thủ tướng Heinrich Brüning và dẫn đến việc Hitler lên nắm quyền. Trước xuất hiện đồng euro, nhiều quốc gia yếu kém có thể làm giảm giá trị đồng nội tệ để đối phó khủng hoảng, nhưng hiện thời họ lại không thể đơn phương giảm giá đồng tiền chung euro.

Giải pháp có thể là cả hai phía đều phải thay đổi chính sách hiện hành. Các nước Nam Âu cần hiện đại hóa mô hình kinh tế của họ, loại bỏ độc quyền, giám sát tiền lương và đầu tư vào các công ty xuất khẩu. Trong khi đó, nước Đức không thể tiếp tục sử dụng sức mạnh hiện có làm cái cớ để biện minh cho những sai lầm điều hành kinh tế. Đồng thời, người Đức phải đề ra một số ý tưởng về một mô hình kinh tế phù hợp, với một liên minh tiền tệ hoạt động hữu hiệu.

 
Biểu tình  tại ngân hàng trung ương EU tại  TP Frankfurt - Đức. Ảnh: Tấn Đức Einfo

Câu trả lời chắc chắn là không dễ dàng, khi nước Đức không chỉ phải cạnh tranh với các đối tác trong Eurozone, mà còn phải cạnh tranh với các quốc gia Châu Á đang phát triển bùng nổ. Nhưng những gì người Đức cần làm là tăng lương ồ ạt, thậm chí tăng nhiều hơn trong những năm qua. Điều đó sẽ giúp phần còn lại của Khu vực đồng euro. Hàng triệu người Đức, vốn không được tăng lương trong thời gian dài, sẽ có thêm tiền cho việc tiêu dùng nhiều hơn.

Nếu có thể tạo ra các công ty dịch vụ can đảm hơn và ít bị cản trở bởi bộ máy quan liêu, nước Đức sẽ bớt phụ thuộc vào xuất khẩu. Hiện thời, ý tưởng này có thể bị coi không chỉ là không bình thường, mà thậm chí còn là khiêu khích. Điều rất quan trọng là nước Đức cần thay đổi tư duy và đề ra các giải pháp kinh tế mới. Nếu vẫn duy trì qui chế “vô địch thế giới về xuất khẩu”, nước Đức sẽ chôn vùi liên minh tiền tệ bằng chính sức nặng của nó.

Để cứu đồng euro, các nước Nam Âu phải “thắt lưng buộc bụng”, hiện đại hóa nền kinh tế, trong khi các nước Bắc Âu cũng phải thay đổi của họ. Nếu nước chịu tăng lương hơn là tiếp tục theo đuổi thành công xuất khẩu, nước Đức có thể trở thành một tấm gương để các nước thành viên Eurozone khác noi theo.

Tấn Đức - Einfo thực hiện tại EU