Trôi nổi hàng xách tay

Trong vai những ông bố, bà mẹ đi tìm mua thực phẩm dinh dưỡng bổ sung cho đứa con gái mới gần 8 tháng tuổi, chúng tôi đã đến cửa hàng “Mẹ và bé” trên đường Võ Văn Tần, quận 3, TPHCM. Cửa hàng tuy chỉ rộng khoảng 30m² nhưng bày bán rất nhiều loại sữa, bánh ngọt, sữa chua, đồ chơi, phô mai, bánh ăn dặm,...

Khi nghe chúng tôi than phiền con kén ăn, không bỏ lỡ cơ hội quảng cáo, cô bán hàng thao thao giới thiệu đủ các loại thực phẩm bổ sung cho trẻ từ dưới 1 tuổi đến 7 tuổi, đều là hàng đảm bảo chất lượng được ưa chuộng ở nước ngoài. Sau đó cô bán hàng chuyển sang giới thiệu loại sữa Wakodo dành cho trẻ dưới 1 tuổi của Nhật Bản bán rất chạy và được nhiều bà mẹ tin dùng.

Nhìn hộp sữa thiếc loại 900g, chúng tôi thấy toàn tiếng Nhật, tiếng Anh, không có nhãn phụ nào ghi rõ thành phần chất lượng cũng như hạn sử dụng.

Khi thắc mắc là sữa này do công ty nào nhập khẩu, phân phối và có được kiểm duyệt chất lượng hay không, cô bán hàng liền trả lời là hàng “xịn”, xách tay về chứ làm gì có ai nhập khẩu!
 
Lướt qua các mặt hàng khác, chúng tôi nhận thấy hầu hết sản phẩm dinh dưỡng đều có xuất xứ từ nước ngoài nhưng đều không có nhãn phụ tiếng Việt, không ghi rõ hạn dùng, chỉ tiêu chất lượng cũng như đơn vị nhập khẩu, phân phối. Chẳng hạn như sữa chua loại hộp nhựa 50g dành cho trẻ từ 6-24 tháng tuổi với nhiều loại như chuối, mơ, dâu được ghi nhãn hiệu là Danone - Mon Premier Danone nhưng không rõ nguồn gốc xuất xứ, thành phần chất lượng. Hay sữa chua cũng loại hộp 50g được ghi là P’tit gowrmand Abricot của Hãng Nestle’ cũng không có nhãn phụ.

Tại cửa hàng thực phẩm P.H trên đường Hàm Nghi, quận 1, chúng tôi ghi nhận tới hàng trăm mặt hàng thực phẩm, dinh dưỡng dành cho trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh. Trong đó, nhiều mặt hàng chỉ đề giá tiền mà không có nguồn gốc, nhãn phụ.

Cụ thể như loại thức ăn dặm cho trẻ dưới 6 tháng hiệu Beech Nut có trọng lượng 113g giá 20.000 đồng/hộp không có một chữ tiếng Việt nào; loại Heinz đóng trong hộp thiếc 120g dành cho trẻ từ 7-9 tháng tuổi Fruit Salad được viết bằng tiếng Anh “Made in Australia” nhưng không ghi chú thành phần dinh dưỡng, đơn vị nhập khẩu - phân phối…

Tương tự, dạo qua một số cửa hàng thực phẩm dinh dưỡng khác cho trẻ sơ sinh, chúng tôi cũng bắt gặp nhiều mặt hàng trôi nổi, chưa được kiểm định chất lượng của cơ quan y tế Việt Nam. Theo các chủ cửa hàng thì đa số là hàng xách tay từ nước ngoài.

Một chủ cửa hàng cho biết: “Thấy thị trường trong nước tiêu thụ mạnh, nhiều bà mẹ tin dùng nên nhờ người quen ở nước ngoài gửi về bán, chứ không biết ai kiểm tra, kiểm duyệt”.

Thiếu thanh - kiểm tra

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, thị trường hiện rất đa dạng các loại thực phẩm dành cho trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh. Trong đó chiếm phần lớn là sữa và thực phẩm có thành phần chính từ sữa. “Tâm lý các bà mẹ là mua thực phẩm tốt cho con và “chuộng” hàng ngoại, nhất là của các nước châu Âu nên cứ nhắm mắt mà mua”, một bác sĩ Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM nói.

Còn BS Tạ Thị Lan, Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM, cho biết, hiện nay công nghệ làm sữa giả ngày càng tinh vi. Thông dụng nhất là nhái thương hiệu và làm giả ruột bằng cách độn các nguyên liệu rẻ tiền như bột váng sữa (bột whey), lactose… hoặc sử dụng các nguyên liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng, nguyên liệu dùng trong công nghiệp, chăn nuôi…

Một loại khác là sữa giả “nhà sản xuất”. Thường thì những sản phẩm này có hình ảnh ngoài bao bì không rõ nét, nhiều lỗi chính tả do sao chép không đúng hoặc sao chép hình ảnh từ bao bì thật. Một loại khác là hạn sử dụng bị “nâng cấp” do cận hoặc quá đát được tẩy xóa sửa chữa…

Trước thực trạng trên, nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo các bà mẹ tuân thủ các nguyên tắc về nuôi con bằng sữa mẹ. BS Nguyễn Thị Hạnh Lê, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, sữa mẹ có đủ các chất dinh dưỡng cho trẻ với nồng độ cần thiết. Cơ thể của trẻ tiêu hóa nguồn dinh dưỡng từ sữa mẹ tốt hơn sữa ngoài.

Những kết quả nghiên cứu cho thấy trẻ nào được nuôi bằng sữa mẹ thì trưởng thành và phát triển tốt hơn, giúp trẻ ít tăng cân quá mức cần thiết và giảm nguy cơ béo phì sau này. Trong trường hợp trẻ đến tuổi ăn dặm, trẻ suy dinh dưỡng, trẻ biếng ăn cần được tư vấn của các bác sĩ dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp.
 
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo các bà mẹ không mua các loại thực phẩm, sữa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, thành phần chất lượng và hạn sử dụng cho con em mình. “Nên mua sản phẩm từ các siêu thị lớn, sản phẩm có uy tín được tin dùng và đã được cơ quan chức năng kiểm định chất lượng”, một bác sĩ khuyến cáo.

Trong khi đó, những loại thực phẩm dành cho trẻ em được Bộ Y tế liệt vào danh sách cần kiểm duyệt khắt khe. Những sản phẩm nhập khẩu phải được kiểm tra chất lượng và bắt buộc dán nhãn phụ tiếng Việt đầy đủ.

Đồng thời các cơ quan y tế địa phương phải thường xuyên thanh kiểm tra. Thế nhưng, theo một thanh tra viên của Sở Y tế TPHCM, gần như việc thanh tra thực phẩm dinh dưỡng, bổ sung cho trẻ đã bị bỏ ngỏ từ nhiều năm qua. Thanh tra Sở Y tế TPHCM chưa có đợt thanh - kiểm tra chuyên biệt nào về thực phẩm dinh dưỡng, bổ sung cho trẻ em.

SGGP