Để có cái nhìn tổng quan về sự phát triển ngành truyền thông Việt Nam trong thời gian quan chúng ta hãy cùng tham khảo và bàn luận thêm thông qua  tương tác thông tin mà tác giả bài viết sẽ cung cấp sau đây:

Theo thống kê của Bộ TT&TT. Việt Nam có 67 đài Phát thanh - Truyền hình quản lý 899 đài phát sóng gồm 1.610 máy phát sóng truyền hình với tổng công suất 2,13 triệu W, đảm bảo phủ sóng mặt đất 98% địa bàn dân cư và 90 % hộ gia đình có máy thu hình.

Nhiều kênh truyền hình nổi tiếng nước ngoài đã có mặt tại Việt Nam

Internet phát triển mạnh trong 5 năm gần đây đã nâng tổng số người sử dụng mạng trên toàn quốc lên xấp xỉ 25 triệu người. Tính đến giữa năm 2011 Việt Nam đã phát triển được 49 Báo điện tử. Trong số này đã xuất hiện những thương hiệu mới như: Vietnamnet; Vnexpress; Dân Trí; E-info; ... Xa lộ thông tin mạng phát triển đã không chỉ tạo điều kiện bùng phát báo điện tử mà còn lan tỏa nhanh thông tin trên các trang thương mại điện tử và blog cá nhân.

Tác giả tham quan Phòng dựng phim kỹ thuật số đài NHK Tokyo -  Nhật Bản - Ảnh  Kinh Quốc

Hiện VN đã có hàng trăm mạng xã hội, hàng nghìn trang thông tin điện tử tổng hợp, hàng vạn trang thông tin điện tử các loại hình khác như: thông tin tự giới thiệu, mạng xã hội, diễn đàn, cổng thông tin điện tử, …Cũng trong quá trình hội nhập toàn cầu thì nhu cầu sử dụng của cộng đồng mạng VN đã tăng đột biến. Đến nay, mạng viễn thông di động VN đã có hơn 100 triệu thuê bao và có hơn 1/4 dân số sử dụng mạng internet.

Công nghệ mới đã mang đến luồng gió mới nâng cao chất lượng truyền hình cáp, truyền hình vệ tinh và Internet ( IPTV), báo điện tử, … Chính ngành truyền thông đã khơi nguồn sáng tạo cho lớp trẻ và hình thành nhiều dịch vụ truyền thông đa phương tiện. Công nghệ mới đã đem lại hoàng loạt dịch vụ và công ăn việc làm mới. Các chương trình HDTV đã được đưa vào kinh doanh trên hệ thống truyền hình cáp của 2 thành phố lớn Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Các hoạt động kinh tế dựa trên truyền thông như: Quảng cáo; PR; Xây dựng Thương hiệu; Tiếp thị; Truyền thông doanh nghiệp;... cùng song hành với đội ngũ truyền hình, báo chí, xuất bản vươn tầm phục vụ cho lợi ích cộng đồng. Hàng loạt chương trình với nội dung phong phú và hình thức thể hiện sinh động, sáng tạo đã ra mắt khán giả trên hệ thống truyền thông Việt Nam với đẳng cấp khu vực và thế giới. Nhiều cuộc tổ chức giải thưởng và trình diễn nghệ thuật lớn đã được Việt Nam đăng cai thành công như: IDOL, Hoa Hậu Thế giới, Seagame, APEC, Hội nghị IMF, ... Cho đến, Hội nghị cấp cao Báo chí châu Á lần thứ 8 (AMS 8) của Viện Phát triển Phát thanh - Truyền hình châu Á (AIBD).

Thiết bị dựng phim theo công nghệ mới tại NHK - Ảnh Kinh Quốc

Song song với sự hội nhập vào nền truyền thông thế giới. Hệ thống Truyền hình trả tiền (PAY TV) VN cũng đã có tốc độ tăng trưởng nhanh gần 100% / năm. Đây là  thị trường được giới kinh doanh đánh giá có tiềm năng lớn trong khu vực ASEAN. Theo thống kê gần đây dân số VN đã vượt 86 triệu người. Cả nước có trên 20 triệu hộ gia đình. Tính đến thời điểm giữa năm 2011 số thuê bao  PAY TV là  2,5 triệu  hộ gia đình.

Theo thống kê của Bộ TT&TT công bố thì PAY TV chỉ chiếm khoảng 10% tiềm năng sẵn có.  Theo ông Jean Michel Boudet - Phó tổng giám đốc Công ty Truyền hình số vệ tinh VSTV (sở hữu thương hiệu K+ tại VN): ở Pháp, Ba Lan và một số nước Châu Phi mà tập đoàn Canal+ đã cung cấp dịch vụ, tỉ lệ thuê bao THTT đạt từ 20% -30% số hộ gia đình.

Với dẫn chứng trên thì thị trường VN còn đầy tiềm năng, mức độ sẵn sàng của hộ gia đình được đánh giá là khả quan cho PAY TV khi chiếm từ 30%-40% số hộ. Nắm bắt được xu thế này, các nhà cung cấp dịch vụ đã đua nhau ra đời, đến nay hầu hết mỗi tỉnh, thành đều có mặt Công ty truyền hình cáp. Các đơn vị kinh doanh PAY TV đầu tư  khá lớn tại VN đang hoạt động trên các tỉnh thành cả nước là SCTV, HTVC, VSTV, VCTV, HCATV, AVG, …

Hệ thống cable TV của HTVC với 96 kênh phát sóng 24/24    http://www.e-info.vn/tvguide/     

PAY TV có vai trò cung cấp thông tin, thời sự, tuyên truyền pháp luật, có nguồn thu từ quảng cáo và "cái giá" mà người xem miễn phí phải trả chính là những chương trình quảng cáo trước, sau và giữa các chương trình. Ngoài ra,  truyền hình cáp còn phát sinh các yếu tố: Phục vụ cho giải trí với nội dung chương trình có yếu tố cạnh tranh, không thuần túy về giá. Chi phí nội dung cao, nhưng nguồn thu chính của PAYTV là từ các thuê bao, quảng cáo lại rất thấp. Từ đó, sức tái đầu tư cho nội dung hầu như không đáng kể chính vì vậy mà sức hấp dẫn truyền hình trả tiền chưa chinh phục được khách hàng.

Sự ra đời MyTV là dịch vụ truyền hình qua giao thức Internet dựa trên công nghệ IPTV, tín hiệu truyền hình được chuyển hóa thành tín hiệu IP, truyền qua hạ tầng mạng băng thông rộng của VNPT đến thiết bị đầu cuối STB và tới TV của khách hàng. VASC đã tận dụng  mạng lưới của VNPT với hệ thống mạng băng rộng chiếm tới hơn 75% thị phần băng rộng cả nước.

MyTV được triển khai dựa vào 3 yếu tố: nội dung, chất lượng đường truyền và thị trường.  Sau một năm hoạt động MyTV đã có gần 400.000 thuê bao trên cả nước.  Dự kiến đến cuối năm 2011, MyTV sẽ đạt hơn 600.000 thuê bao và năm 2012 đạt 1 triệu thuê bao.

MyTV hấp dẫn hơn với tính tương tác trực tiếp với các chương trình. Dịch vụ MyTV đáp ứng yêu cầu đa đạng không hạn chế về thời gian phát sóng và việc sao lưu chương trình dễ dàng hơn. Ưu điểm có thể xem bất kỳ chương trình nào, với mọi thời điểm nào và  cộng thêm các dịch vụ khác như:  xem phim theo yêu cầu, hát karaoke, chơi game, nghe nhạc.

Các cuộc cạnh tranh trên lĩnh vực PAY TV đã mở ra mạnh mẽ. Sau 10 năm phát triển của PAYTV nhiều chuyên gia đánh giá:  Thị trường Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng để các nhà đầu tư kinh doanh khai thác. Tuy nhiên, sự đầu tư trên lĩnh vực PAY TV vẫn còn mang tính kinh doanh  chạy theo lợi nhuận trước mắt, các mạng kỹ thuật chưa đồng bộ. Nói chung sức đầu tư chưa tương xứng tiềm năng sẵn có và công nghệ chưa theo kịp các nước trên thế giới.

HCATV truyền hình cáp Hà Nội phát sóng trên 90 kênh    http://www.e-info.vn/hcatvguide/ 

Hiện nay, Việt Nam có  hàng trăm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực PR và quảng cáo, với mức tăng trưởng hàng năm đạt khoảng 30%. Khoảng 1/4 công ty quốc doanh và hơn 3/4 công ty tư nhân.

Tuy nhiên, Những công cụ rất quan trọng và phổ biến như là xếp hạng truyền hình, lượng truy cập Web, kiểm toán lượng phát hành, nghiên cứu đặc tính khán/ thính/ độc giả chưa theo kịp sự phát triển thị trường truyền thông Việt Nam. Do đó, sự bất đồng bộ trong quản lý kinh tế truyền thông đã có lỗ hỏng lớn:

- Các doanh nghiệp truyền thông, các đơn vị báo chí,  đài phát thanh truyền hình đã dựa vào số liệu thống kê độc quyền của TNS mà không có đơn vị thứ 2 để so sánh. Có thể nói sân chơi một mình TNS vừa kinh doanh bán kết quả thông kê, vừa một mình xếp hạng các đơn vị báo chí mà không có vai trò quản lý nhà nước kiểm định.  

- Nhiều cơ sở truyền thông đang muốn phát triển thành tập đoàn truyền thông đa phương tiện. Các nhà quản lý, mong muốn được đào tạo một cách bài bản và nhanh chóng thay đổi cách tiếp cận quản lý học hỏi từ công việc vốn đã tồn tại từ lâu. Nhưng trên thực tế ngành kinh tế truyền thông vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Mặc dù, các doanh nghiệp, các cơ quan thông tin và giới cung cấp các dịch vụ  trong nước muốn đầu tư một cách bài bảng để đào tạo đội ngũ chuyên nghiệp, nhưng xem ra “lực bất tòng tâm“ 

Đứng trước nhu cầu cần thiết thay đổi công nghệ để thực hiện chủ trương số hóa của chính phủ trên lĩnh vực truyền thông. Riêng ngành phát thanh truyền hình đến năm 2015  phải hoàn thành chương trình phát sóng kỹ thuật số. Khó khăn tiếp theo là sự thay đổi tư duy và hình thành kỹ năng quản lý kinh tế truyền thông của các giám đốc. 

Nhìn ra các nước có nền truyền thông tiên tiến để có cái nhìn mới theo xu hướng toàn cầu hóa . Việt Nam đã quan tâm đến yêu cầu đào tạo nâng cao nghiệp vụ, tạo nền móng đưa  tư duy tuyền thông đa phương tiện đến với những những nhà hoạch định chính sách để từng bước xây dựng cơ sở quản trị truyền thông đủ sức cạnh tranh và hội nhập.  

Nguồn băng từ, Umatic, Betacam, … đã trở thành tư liệu (quá khứ)  phải số hóa trên server-

Chính phủ Việt Nam  đã tạo nhiều cơ hội  cho ngành bằng các chương trình: hội thảo, đào tạo đội ngũ kỹ thuật, nội dung hướng đến  nâng cao năng lực sản xuất chương trình truyền thông đa phương tiện  tiên tiến.

Nhà báo Lưu Hoàng Vân thăm hãng Sony với chương trình số hóa - Nhật Bản đã trở thành nước Châu Á đầu tiên chuyển từ truyền hình analog sang truyền hình kỹ thuật số.(Sony đã ấp ủ giấc mơ số hóa).  Quá trình này bắt đầu từ tháng 12-2003 và kéo dài gần 8 năm. Chính phủ Nhật Bản thông báo việc phát sóng truyền hình analog chấm dứt tại 44 tỉnh lúc 12h ngày 24/7/2011. Khoảng 50 triệu hộ gia đình được hưởng lợi từ sự chuyển đổi này - ảnh Kinh Quốc

Các thiết bị analog này sẽ xóa sổ để thay vào thiết bị kỹ thuật số - ảnh Tấn Đức

Để cho ngành truyền thông Việt nam theo kịp đà phát triển trên thế giới. Chúng tôi hy vọng trong tương lai Nhà nước sẽ có nhiều chương trình hợp tác quốc tế bổ ích để cập nhật thông tin mới từ các chương trình Quản trị truyền thông cho đội ngũ báo chí trong nước. Mục tiêu chính là đào tạo nâng cao khả năng phân tích và tạo dựng một tư duy chiến lược phát triển công nghệ mới.  Nhằm từng bước xây dựng nền công nghiệp nội dung số đáp ứng thị trường Việt Nam. Từ đó, giúp cho báo chí Việt Nam có cơ hội tiếp cận công nghệ mới để từng bước nâng cao vị thế và tầm hoạt động của đơn vị mình.

                                                             Lưu Hoàng Vân - MBA (E-INFO)