Trong cuộc điện đàm  đầu năm 2012  Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và Tổng thống Iran Mahmud Ahmadinezhad đã thảo luận vấn đề hạt nhân Iran và tình hình Syria. Hai bên khẳng định ủng hộ những nỗ lực của Liên hợp quốc, các tổ chức quốc tế và các tổ chức khu vực nhằm giải quyết hoà bình tình hình Trung Đông và Syria, trước hết thông qua các biện pháp chính trị và đối thoại giữa tất cả các bên liên quan.

Lãnh đạo hai nước đã đánh giá cao sáng kiến của Nga nhằm từng bước khôi phục lòng tin đối với chương trình hạt nhân của Tehran và thỏa thuận tiếp tục trao đổi ý kiến về vấn đề này.

Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và Tổng thống Iran Mahmud Ahmadinezhad trong một cuộc gặp. (Ảnh: Internet)

Trong cuộc điện đàm, Tổng thống Medvedev và Tổng thống Ahmadinezhad đã bàn triển vọng soạn thảo và thông qua Công ước liên quan đến quy chế Biển Caspian, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện những thỏa thuận đã đạt được tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ ba các nước ven Caspian họp tại thủ đô Baku của Azerbaijan mới đây.

Hai bên cũng đề cập các vấn đề cấp bách liên quan đến việc phát triển quan hệ song phương trong năm 2012.

Tổng thư ký LA Nabeel al-Arabi đã có nhiều nỗ lực hòa giải rồi đốc thúc chính quyền Syria chấm dứt bạo lực đẫm máu chống người biểu tình. Động thái mới nhất là đòi chính quyền Syria chấp nhận để một phái bộ giám sát của Ả Rập đến Syria nhằm bảo vệ dân thường. Nhưng chính quyền Syria không đáp ứng yêu cầu này, kể cả khi được gia hạn lần chót đến giữa trưa 25-11.

Người Syria ở Thổ Nhĩ Kỳ biểu tình chống Tổng thống Syria al-Assad - Ảnh: Reuters

LA quyết định áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế chống chính quyền Syria. Những kịch bản can thiệp đang được trù tính. Đáng kể nhất là chuyến đi của ngoại trưởng Pháp tới Thổ Nhĩ Kỳ ngày 23-11 để bàn tới khả năng thiết lập một “vùng cấm bay” hoặc những “hành lang an toàn” nói là “để bảo vệ dân thường”.

Ý tưởng này có thể được sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ và bốn quốc gia Ả Rập vùng Vịnh. Mặc dù Pháp khẳng định “chưa tính đến một hành động can thiệp quân sự” vào lúc này, nhưng cũng như từng xảy ra tại Libya, việc áp đặt “vùng cấm bay” trên lãnh thổ Syria đòi hỏi phải có lực lượng không quân nước ngoài để đảm bảo tính khả thi của quyết định.

Liên minh châu Âu tuyên bố chưa ủng hộ ý tưởng áp đặt “hành lang an toàn” tại Syria mà Pháp nêu ra. Nga đã lên tiếng mạnh mẽ phản đối ý tưởng can thiệp vào Syria. Vậy thì ít nhất là trước mắt, ý tưởng này chưa thể trở thành hiện thực.

Chính quyền Syria đang ngày càng lâm vào tình trạng không có đường lùi trước làn sóng phản kháng không ngừng. Nguy cơ nội chiến đã hiện rõ. Nhưng chính quyền Syria vẫn tự tin là quân đội và an ninh còn trung thành với Tổng thống Basha’r al-Assad.

Lực lượng phản kháng gồm các nhóm chính trị, một bộ phận vũ trang và quần chúng biểu tình dai dẳng ở các địa phương chưa thật sự tập hợp được dưới một bộ chỉ huy chung. Với những biện pháp chủ động trấn áp quyết liệt, chính quyền Syria chưa để xảy ra hiện tượng “biểu tình triệu người” như tại Ai Cập và Yemen. Tổng thống al-Assad vẫn có cơ sở để tin là nếu không có sự can thiệp từ bên ngoài thì lực lượng phản kháng không thể thắng được bạo lực của chính phủ trong vài tháng tới.

Hơn nữa, đứng sau chính quyền Syria còn có sự trợ giúp mạnh mẽ về mọi mặt của Iran và “đội xung kích” là Hezbollah tại Libăng. Đối với Iran, sự tồn vong của chính quyền Syria lúc này cũng có ý nghĩa sống còn. Chế độ của Tổng thống al-Assad sụp đổ sẽ tác động rất tiêu cực đến các lực lượng dòng Hồi giáo Shi’a thân Iran trong vùng, như ở Libăng, Iraq và vùng Vịnh. Tình thế ấy sẽ càng đẩy Iran vào thế bất lợi khi đang phải cảnh giác căng thẳng để chuẩn bị đối phó với khả năng một cuộc tấn công quân sự nhắm vào chương trình nguyên tử của Tehran.

Người biểu tình ủng hộ dân chủ ở Syria. (Ảnh: Getty)

Israel không che giấu ý định đơn phương đánh phá Iran, thậm chí không cần Mỹ chấp thuận. Cả tổng thống Mỹ và lãnh đạo các nước lớn của Tây Âu đều nhắc lại cụm từ “mọi lựa chọn đều bỏ ngỏ” để ngăn cản chương trình nguyên tử của Iran.

Mỹ đã quyết định rút nhanh toàn bộ binh sĩ của họ tại Iraq ngay trong tuần đầu tháng 12/2011 trước hạn chót ba tuần. Phải chăng động thái này nhằm loại bỏ nguy cơ thiệt hại nhân mạng cao cho quân Mỹ nếu Iran bị tấn công và đánh trả? Dường như mọi phía liên quan đều đã sẵn sàng cho một tình huống xấu nhất.

Ai cũng biết nếu chiến tranh nổ ra trong khu vực lần này sẽ không thể lường hết hậu quả. Nhưng ai mà biết được điều gì sẽ đến và đến vào lúc nào, khi các quốc gia liên quan cứ nhất định đối đầu sinh tử?

Ngày 4-2, Trung Quốc và Nga đã phủ quyết dự thảo nghị quyết của LHQ ủng hộ kế hoạch các quốc gia Ả Rập kêu gọi Tổng thống Syria Bashar al-Assad từ chức.

Đây là lần thứ hai hai nước này phủ quyết dự thảo nghị quyết về Syria kể từ tháng 10-2011. Bản dự thảo do Morocco trình HĐBA LHQ nhận được 13 phiếu ủng hộ và hai phiếu phủ quyết.

Lễ tang tập thể ở thành phố Homs (Syria) ngày 4-2-2012 sau khi 230 người thiệt mạng vì súng đạn bị cho là từ phía lực lượng cầm quyền. Đây là hình ảnh do lực lượng đối lập Syria cung cấp do các hãng tin quốc tế không được phép hoạt động ở Syria - Ảnh: AFP

Dự thảo khẳng định “hội đồng hoàn toàn ủng hộ kế hoạch của Liên đoàn Ả Rập nhằm chấm dứt các thảm kịch đẫm máu ở Syria, vốn đang đe dọa sự ổn định của khu vực Trung Đông”. Văn kiện mới không công khai kêu gọi Tổng thống Bashar al-Assad  từ chức hoặc đề cập đến một lệnh cấm vận vũ khí hay các biện pháp trừng phạt, song lại "hoàn toàn ủng hộ" kế hoạch của Liên đoàn Ả Rập nhằm tạo thuận lợi cho “quá trình chuyển tiếp dân chủ” tại quốc gia Trung Đông.

Nhưng Nga và Trung Quốc phản đối kế hoạch để ông Assad chuyển giao quyền lực cho phó tổng thống để dọn đường chuyển đổi chế độ sang dân chủ.

Để được thông qua, dự thảo nghị quyết cần phải nhận được sự ủng hộ của chín thành viên HĐBA LHQ và không bị thành viên nào trong năm nước ủy viên thường trực, gồm Mỹ, Anh, Trung Quốc, Nga và Pháp, phủ quyết.

Nga nhận định dự thảo này không phù hợp và chứa đựng thiên kiến khi có ý định muốn thay đổi chế độ ở Syria. Nga là đồng minh của Syria - nước nhập vũ khí quan trọng của Nga. Nga cũng đặt căn cứ hải quân ở Syria.

Đại sứ Nga tại LHQ Vitaly Churkin trả lời các câu hỏi của phóng viên sau cuộc họp của HĐBA LHQ về Syria ngày 4-2-2012 ở New York (Mỹ)

Trong khi đó, Trung Quốc tỏ ý lấy làm tiếc rằng đề xuất sửa đổi "hợp lý" của Nga trong dự thảo nghị quyết về Syria đã bị phớt lờ.

Đại sứ Trung Quốc tại LHQ, ông Lý Bảo Đông, nói: "Việc thúc đẩy tiến hành cuộc bỏ phiếu trong lúc các bên vẫn chia rẽ nghiêm trọng về vấn đề này sẽ không giúp duy trì được sự thống nhất và uy quyền của Hội đồng Bảo an LHQ, cũng như không giúp giải quyết vấn đề này. Trung Quốc ủng hộ các đề xuất sửa đổi mà Nga đưa ra và đã lưu ý rằng Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov sẽ đi thăm Syria vào tuần tới. Yêu cầu tiếp tục tham vấn về dự thảo nghị quyết này của một số thành viên trong Hội đồng Bảo an là hợp lý. Đáng tiếc là những quan ngại hợp lý này đã bị phớt lờ".

Đại sứ Mỹ tại LHQ Susan Rice đã tỏ ra tức giận khi Nga và Trung Quốc tiếp tục phủ quyết. Bà tuyên bố tình cảnh máu chảy ở Syria sẽ do Nga và Trung Quốc chịu trách nhiệm trong tương lai.

Chỉ ít lâu trước khi HĐBA bỏ phiếu, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã lên tiếng chỉ trích “thảm kịch không thể diễn ra bằng lời” ở thành phố Homs của Syria, yêu cầu ông Assad phải từ bỏ chức vụ ngay lập tức, cũng như kêu gọi hành động của LHQ để chấm dứt “sự tàn nhẫn” của ông Assad.

LHQ cho biết đến nay hơn 5.000 dân thường đã bị giết ở Syria. Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy cho biết Pháp đang tham vấn các nước Ả Rập và châu Âu để tạo ra nhóm liên lạc về Syria nhằm tìm ra giải pháp cho cuộc khủng hoảng. “Pháp không bỏ cuộc” - ông Sarkozy nói. Ông cho biết sẽ tạo ra “Nhóm những người bạn của dân Syria” để tìm kiếm sự ủng hộ quốc tế cho kế hoạch của Liên đoàn Ả Rập.

                                                                                        Tấn Đức - Einfo